خداحافظی با موبایل سر سفره

 ۷ راهکار ساده برای ایجاد عادت‌های غذایی سالم در کودکان

خیلی وقت‌ها والدین از من می‌پرسند که نظر من درباره استفاده از نمایشگر (تلویزیون یا موبایل) حین غذا خوردن نوزاد یا کودک چقدر است. می‌دانم که این موضوع می‌تواند برای هر خانواده‌ای بحث‌برانگیز باشد و هر کسی دیدگاه خاص خودش را دارد.

من مدام با والدینی صحبت می‌کنم که در غذا دادن به کوچولوهایشان با چالش روبرو هستند و برایشان، نشان دادن یک کارتون یا کلیپ در موبایل یا تلویزیون  در زمان غذا می‌تواند یک راهکار کمک‌کننده و کاربردی باشد. من به خوبی می‌دانم که فرزندپروری چقدر می‌تواند طاقت‌فرسا باشد؛ بنابراین می‌خواهم قبل از هر چیز تأکید کنم که قصد من قضاوت کردن هیچ‌کس نیست. با این حال، به طور کلی توصیه من این نیست که والدین برای وعده‌های غذایی فرزندشان به نمایشگرها تکیه کنند. در ادامه با هم  این مساله شایع را بررسی می‌کنیم!

معایب استفاده از نمایشگر در زمان غذا خوردن:

طبق تجربه من، اجازه دادن به کودک برای غذا خوردن در مقابل تلویزیون یا گوشی موبایل، معمولاً فقط یک «راهکار کوتاه‌مدت» برای بهبود وضعیت غذا خوردن یا مقابله با امتناع از غذاست. من عاشق  ترفندها و راهکارهایی هستم که به کودکان کمک می‌کند دوباره از غذا خوردن لذت ببرند و به والدین  هم کمک کند تا بدغذایی های کودکشان  را مدیریت کنند. اما پیش از هر چیز، باید بدانید که این مرحله که در آن کودک تمایل کمتری به غذا دارد یا از خوردن برخی مواد غذایی خودداری می‌کند، یک فرآیند بسیار بسیار طبیعی است. (اگر می‌خواهید بدانید چرا این اتفاق می‌افتد، مقاله من با موضوع «بدغذایی در کودک» می‌تواند کمکتان کند).

با این حال، استفاده از تلویزیون به عنوان ابزاری برای بهبود وعده‌های غذایی یا کاهش بدغذایی، در درازمدت احتمالاً نتیجه مثبتی نخواهد داشت. اما چرا؟

۱. قطع ارتباط با تجربه غذا خوردن

ایده‌آل‌ترین حالت این است که زمان غذا خوردن، فرصتی برای «تجربه کردن غذا» باشد. کودکان از طریق دیدن بصری غذاها روی میز، با آن‌ها آشنا می‌شوند و به مرور زمان، چیزهایی را که برایشان آشناست، دوست خواهند داشت و می‌پذیرند. علاوه بر این، من همیشه بر اهمیت «تجربه زمانی» و «جنبه اجتماعی» غذا خوردن تأکید می‌کنم؛ یعنی همین معاشرت و تعامل که باعث می‌شود زمان غذا خوردن برای کودکان لذت‌بخش شود.

۲. عدم آشنایی با طعم و بافت غذا

اگر برای خوردن غذا به تلویزیون و عوامل حواس‌پرتی تکیه کنیم، یعنی کودک دیگر به غذا فکر نمی‌کند، آن را مشاهده نمی‌کند و با آن آشنا نمی‌شود. در واقع، آن‌ها حتی ممکن است طعم غذا را هم حس نکنند! نتیجه این کار این است که کودک هرگز رابطه درستی با غذا برقرار نمی‌کند و یاد نمی‌گیرد که از خوردن آن لذت ببرد یا با آن کنار بیاید.

۳. تبدیل غذا خوردن به یک وظیفه و  اجبار

در این حالت، غذا خوردن برای کودک به یک «وظیفه لازم» تبدیل می‌شود، اما نه فعالیتی که خودش بخواهد با اشتیاق انجام دهد (مگر اینکه تلویزیون روشن باشد). این مسئله می‌تواند در بلندمدت:

• وضعیت امتناع از غذا را بدتر کند.
• باعث وابستگی کودک به عوامل حواس‌پرتی برای خوردن شود.

شاید این یک مثال خیلی شدید به نظر برسد، اما من شخصاً در خانواده‌های زیادی شاهد این اتفاق بوده‌ام که کودک بدون وجود موبایل عملاً حاضر به خوردن نیست.

۴. از دست رفتن ارتباط با سیگنال‌های بدن (گرسنگی و سیری)

علاوه بر مسائل قبلی، غذا خوردنِ «بی‌هدف» یا بدون تمرکز (یعنی زمانی که توجه ما به آنچه می‌خوریم نیست)، باعث می‌شود که ما در واقع به صدای بدن خود و احساس سیری‌مان گوش ندهیم. تحقیقات نشان داده است که این نوع رفتار در بزرگسالان منجر به پرخوری می‌شود؛ زیرا فرد نمی‌تواند تشخیص دهد دقیقاً چه زمانی از غذا سیر شده است.

کودکان در حال یادگیری هستند؛ آن‌ها دارند یاد می‌گیرند که غذا چیست، الگوهای خوردنشان چگونه است و مهم‌تر از همه، در حال یادگیری تشخیص نشانه‌های «گرسنگی» و «سیری» در بدن خود هستند. بنابراین، بسیار حیاتی است که آن‌ها بتوانند در زمان غذا خوردن، تمرکز کامل خود را بر آنچه در حال انجام آن هستند، داشته باشند.

اهمیت لذت بردن و تمرکز بر طعم‌ها

وقتی ما به غذای داخل بشقاب خود توجه می‌کنیم، معمولاً سرعت خوردنمان پایین می‌آید تا بتوانیم از آن لذت ببریم. این تمرکز باعث دو اتفاق مهم می‌شود:

• کمک به هضم بهتر: سرعت پایین در خوردن به معده فرصت می‌دهد تا غذا را بهتر هضم کند.
• شناسایی طعم‌ها: جوانه های چشایی ما فرصت پیدا می‌کنند تا طعم دقیق غذا را تشخیص دهند.

برای کودکان، این نوع توجه یعنی غذا خوردن با کمترین عوامل حواس‌پرتی، یک «پایه و اساس سازنده» است. این تمرکز به آن‌ها کمک می‌کند تا در سال‌های حساس زندگی خود، یاد بگیرند غذا چیست و خوردن آن چه تأثیری بر بدن و احساساتشان می‌گذارد.

یادتان باشد، هدف ما این نیست که کودک همیشه با اشتیاق غذا بخورد، بلکه هدف این است که او یاد بگیرد چگونه به صدای بدن خودش گوش دهد.

به جای تمرکز بر اینکه کودک «چقدر» یا «چه چیزی» می‌خورد، بهتر است هدف خود را بر ایجاد این تجربه‌ها در زمان وعده‌های غذایی متمرکز کنید. در حالت ایده‌آل، هر وعده غذایی باید فرصتی برای موارد زیر باشد:

• ✨ آشنایی با دنیای غذاها: فرصتی برای اینکه کودک با انواع مواد غذایی آشنا شود.
• 🌈 کاوش در طعم‌ و رنگ‌ها: اجازه دهید کوچولوهای شما طیف گسترده‌ای از رنگ‌ها، بافت‌ها و طعم‌های مختلف را کشف کنند.
• 👨‍👩‍👦 تجربه اجتماعی: غذ خوردن در کنار دیگران و لذت بردن از جمع شدن دور هم.
• 💬 تعامل و گفتگو: ایجاد فضای صمیمی برای صحبت کردن و معاشرت در حین صرف غذا.
• � یادگیری از طریق مشاهده: کودکان با تماشای نحوه غذا خوردن بزرگسالان، مهارت‌های جدید یاد می‌گیرند.
• 🥄 آموزش مهارت‌های غذا خوردن: یادگیری چگونگی استفاده از قاشق، چنگال و مدیریت غذا در دهان.
• ❤️ ایجاد رابطه مثبت با غذا: درک این نکته که غذا خوردن یک فعالیت مهم است و در عین حال می‌تواند بسیار لذت‌بخش باشد.
• 👂 گوش سپردن به صدای بدن: یادگیری تشخیص احساس گرسنگی و سیری، تا کودک بتواند بر اساس نیاز واقعی بدن خود غذا بخورد.

هیچ پدر یا مادری نباید بابت اینکه گاهی برای آرام کردن کودک یا راحت‌تر غذا دادن به او به «صفحه نمایش» (موبایل یا تلویزیون) پناه می‌برد، احساس گناه کند. در دنیای پرمشغله امروز، این موضوع کاملاً طبیعی است؛ به‌ویژه وقتی زمان غذا خوردن به یک چالش تبدیل می‌شود یا فقط می‌خواهیم کودک برای چند دقیقه آرام سر جای خود بنشیند. البته که تماشای کارتون محبوب حین ناهار می‌تواند به کودک کمک کند غذای بیشتری بخورد (و البته ناگفته نماند که تماشای یک فیلم خانوادگی همراه با تنقلات در کنار هم، لذت خاص خودش را دارد و هیچ اشکالی ندارد).

اما اگر احساس می‌کنید استفاده از نمایشگر حین غذا خوردن به یک عادت همیشگی تبدیل شده و حالا نقش «عصای دست» را پیدا کرده است، جای نگرانی نیست. راهکارهای جایگزین زیادی وجود دارد که می‌توانید با کمک آن‌ها، مسیر را به سمت «غذا خوردن آگاهانه» تغییر دهید.

۷ راهکار طلایی برای کاهش استفاده از نمایشگر حین غذا خوردن

برای اینکه فرزندتان دوباره از نشستن پای سفره لذت ببرد، این نکات کاربردی را امتحان کنید:

۱. در کنار هم غذا بخورید: تا جای ممکن وعده‌های غذایی را به یک تجربه جمعی تبدیل کنید؛ کودکان از همراهی با شما بیش از هر چیزی لذت می‌برند.

۲. فشار را از روی «خوردن» بردارید: تمرکزتان را از «مقدار غذای مصرفی» به «لذت‌بخش کردن فضای سفره» تغییر دهید. لبخند، گفتگو، پخش موسیقی ملایم یا حتی انجام یک بازی کوتاه قبل از غذا، فضای مثبتی ایجاد می‌کند.

۳. در زمان مناسب غذا بدهید: اگر کودک بیش از حد خسته یا بیش از حد گرسنه باشد، غذا دادن به او تقریباً غیرممکن است. تنظیم زمان مناسب، کلید موفقیت است.

۴. به آن‌ها حق انتخاب بدهید: به‌جای تحمیل غذا، به او حق انتخاب محدود بدهید (مثلاً گزینه الف یا ب؟) یا اجازه دهید به سبک «سلف‌سرویس» یا بوفه، خودش بشقابش را پر کند.

۵. الگوی خوبی باشید: با رفتار خود نشان دهید که برای غذا ارزش قائلید و غذا خوردن یک فعالیت مهم و لذت‌بخش در خانواده است.

۶. کودک را درگیر کنید: اجازه دهید در آشپزی، هم زدن مواد، چیدن میز یا حتی صحبت درباره غذا مشارکت کند. این کار باعث می‌شود نسبت به غذاهای جدید پذیراتر باشد.

۷. قانون طلایی را رعایت کنید: شما تصمیم می‌گیرید چه چیزی سرو شود، اما به او اجازه دهید تصمیم بگیرد چقدر می‌خواهد بخورد.

به یاد داشته باشید که هیچ دو خانواده یا کودکی شبیه هم نیستند؛ ممکن است راهکاری که برای یک کودک عالی است، برای دیگری جواب نده

لطفا در غذا دادن به کودک صبور باشید و روش‌های مختلف را امتحان کنید. امیدوارم این راهکارها در مسیر تغییر عادت‌ها به شما کمک کند.